Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2025 có thêm 50 triệu m2 sàn nhà ở, trong đó nhà ở riêng lẻ đạt 31,9 triệu m2. Đến nay, thành phố đã và đang tháo gỡ những vướng mắc, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giúp người dân thuận lợi hơn khi xây nhà, bảo đảm trật tự xây dựng và mỹ quan đô thị.

Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2025 có thêm 50 triệu m2 sàn nhà ở.

Quy định mới phát sinh nhiều vấn đề

Để cụ thể hóa các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch, kiến trúc và xây dựng để quản lý kiến trúc đô thị phù hợp với điều kiện thực tế, UBND Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định số 56/2021/QĐ-UBND (ngày 28/12/2021) về quy chế quản lý kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh. Theo quyết định, khi xây dựng nhà trên mảnh đất diện tích hơn 50m2, có chiều sâu hơn 16m, công trình phải có khoảng lưu không phía sau ít nhất 2m; chiều sâu 9-16m, xây lùi ít nhất 1m…

Quy định trên nhằm tạo lối thoát hiểm và thoáng khí phía sau cho nhà ống. Vậy nhưng khi triển khai đã phát sinh một số vấn đề. Trường hợp của anh Nguyễn Thanh Hải, ngụ phường Bình Trưng Đông (TP Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh) là một thí dụ. Gia đình anh Hải muốn xây dựng nhà trên mảnh đất hơn 50m2, ngoài việc phải lùi sau 1m, cán bộ tiếp nhận hồ sơ yêu cầu gia đình phải lùi cả phía trước để tạo không gian hoạt động cho xe cứu hỏa. “Diện tích đất nhỏ, giờ phải chừa đất trước, sau, đủ thứ vướng mắc nên chắc không xây nhà nữa”, anh Hải rầu rĩ nói.

Tương tự, gia đình ông Lại Xuân Hùng, ngụ đường Dương Bá Trạch (phường 1, quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh) đã xây xong nhà. Năm 2019, ông nộp hồ sơ hoàn công và xin cấp sổ cho căn nhà xây dựng trên đất rộng 60m2 nhưng bị từ chối vì chỉ xây dựng hơn 50m2, trong khi giấy phép xây dựng 52m2.

Cũng theo nhiều người dân phản ánh, Quyết định 56 nhằm chỉnh trang bộ mặt đô thị cho đẹp, hiện đại và văn minh hơn, song do thiếu thực tiễn dẫn đến vừa làm khó, làm khổ, gây bức xúc cho người dân và tạo ra những điểm xấu rất khó sửa chữa cho bộ mặt đô thị trong tương lai. Hơn nữa, khi thực hiện Quyết định 56, mỗi nơi lại thực hiện một kiểu, không thống nhất.

Theo thống kê từ Văn phòng Đăng ký đất đai Thành phố Hồ Chí Minh, trên toàn địa bàn thành phố có khoảng 5.000 trường hợp xây dựng nhà có diện tích nhỏ hơn quy định trong giấy phép xây dựng đang được rà soát để xử lý. Trong đó có cả trường hợp xây dựng giảm diện tích 0,1m2 cũng không được hoàn công cấp sổ hồng.

Trao đổi ý kiến với PV Thời Nay, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh (HoREA) Lê Hoàng Châu cho rằng, Thành phố Hồ Chí Minh cần kiến nghị Chính phủ phân cấp cho UBND quận, huyện tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt phương án nhận chuyển nhượng nhà ở, đất ở trong dự án hoặc khu dân cư hiện hữu đã có hạ tầng kỹ thuật phục vụ tái định cư.

Về sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Nhà ở và các văn bản hướng dẫn thi hành, kiến nghị bổ sung quy định về quy trình xác định chi phí đầu tư hạ tầng kỹ thuật và chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng để thanh toán cho nhà đầu tư khi bàn giao lại quỹ đất ở 20% trong dự án cho Nhà nước. Mặt khác, nghiên cứu quy trình theo hướng đơn giản và rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục đầu tư dự án nhà ở xã hội.

Linh hoạt trong các bước thực hiện

Sở Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, theo Nghị định số 139/2017/NĐ-CP (ngày 27/11/2017) của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng; khai thác, chế biến, kinh doanh khoáng sản làm vật liệu xây dựng, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; kinh doanh bất động sản, phát triển nhà ở, quản lý sử dụng nhà và công sở, các trường hợp xây nhà trong vùng quy hoạch 1/500 nhưng xây quá tầng hay có diện tích thực tế nhỏ hơn thiết kế được phê duyệt phải bị xử phạt hành chính và buộc tháo dỡ công trình. Thế nhưng do hướng dẫn chưa cụ thể nên các văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện gặp vướng mắc khi xử lý, thậm chí xử lý khác nhau (có nơi vẫn xét cấp sổ hồng cho dân, có nơi không…).

Để giải quyết tình trạng trên, Giám đốc Sở Quy hoạch – Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Thanh Nhã cho biết, Sở sẽ tiếp nhận thông tin kiến nghị, từ đó rà soát, đánh giá, lập đề xuất điều chỉnh cho phù hợp, trình UBND Thành phố Hồ Chí Minh phê duyệt. Còn Giám đốc Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh Trần Hoàng Quân cho hay, Sở Xây dựng đã trình UBND thành phố hướng giải quyết. Cụ thể, với nhà ở riêng lẻ thuộc dự án đã được phê duyệt quy hoạch 1/500 hoặc có thiết kế đô thị, phải tuân thủ theo giấy phép xây dựng. Đối với nhà ở riêng lẻ thuộc khu dân cư hiện hữu, chưa có quy hoạch chi tiết 1/500 hoặc quy chế quản lý kiến trúc chi tiết, việc xây dựng nhỏ hơn giấy phép nhưng bảo đảm an toàn công trình thì vẫn được xét cấp sổ hồng.

Dưới góc nhìn của nhà đầu tư, Tổng Giám đốc SeaHoldings Trần Hiền Phương cho rằng, để sớm hoàn thành mục tiêu có thêm 50 triệu m2 sàn nhà ở, Thành phố Hồ Chí Minh cần đẩy nhanh tốc độ phát triển nhà dự án tại khu vực ngoại thành. Để làm được điều đó, các doanh nghiệp bất động sản rất cần sự đồng hành của chính quyền địa phương trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian chấp thuận chủ trương, cho phép đầu tư, thẩm định thiết kế cơ sở, giao đất, cấp phép xây dựng.

“Về việc nộp tiền sử dụng đất đối với dự án, có thể ban hành chi tiết khung cơ chế thẩm định, xác định tiền sử dụng đất, tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động nộp tiền sử dụng đất, để có thể đẩy nhanh các thủ tục hoàn thiện pháp lý. Song song đó, Nhà nước nên bổ sung thêm nhiều quỹ đất sạch dành riêng cho việc đấu thầu lựa chọn chủ đầu tư xây dựng và phát triển các dự án nhà ở xã hội”, ông Trần Hiền Phương góp ý.

Đóng góp ý kiến về Luật Nhà ở để tạo điều kiện cho nhiều đối tượng được hưởng lợi, cân bằng lợi ích giữa các bên, các chuyên gia quy hoạch đô thị cho rằng, cần xem nhà ở hình thành trong tương lai, bao gồm cả nhà ở đã hình thành, bàn giao đưa vào sử dụng nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu cho chủ sở hữu, nhằm bảo đảm phù hợp với bản chất giao dịch; đồng thời bổ sung quy định quyền, trách nhiệm của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại.

“Cơ chế đặc thù từ việc quy định thủ tục hành chính trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, thủ tục hoàn công sau khi công trình đã xây dựng xong đòi hỏi phải cung cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong khi giấy chứng nhận đã nộp ngân hàng để làm thủ tục bảo đảm tiền vay; từ đó phát sinh thêm thủ tục từ phía ngân hàng nhưng các quy định của pháp luật cho thấy thủ tục này còn khó khăn, phức tạp…”, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh Trần Đình Cường cho biết.

Về phía địa phương, theo Phó Chủ tịch UBND quận 3 Trần Thanh Bình, quận 3 đang thực hiện thiết kế đô thị toàn tuyến đường Nguyễn Thị Diệu. Khi đồ án được duyệt, người dân sẽ dựa vào mẫu để xây dựng công trình mà không cần phải làm thủ tục xin phép xây dựng. Sau thí điểm, quận sẽ triển khai tại các tuyến phố khác.

Bên cạnh việc tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục, các cơ quan chức năng của Thành phố Hồ Chí Minh cũng đang tích cực hỗ trợ kinh phí cho người dân xây dựng, sửa chữa nhà ở. Ông Ngô Tấn Phát, Phó Giám đốc phụ trách Quỹ Phát triển nhà ở Thành phố Hồ Chí Minh thông tin, Quỹ đã giải ngân cho 5.594 đối tượng có thu nhập thấp vay tiền để tạo lập, sửa chữa nhà ở, với số tiền 2.842 tỷ đồng và vẫn đang tiếp tục triển khai công việc này.

Theo Chủ tịch HĐND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Thị Lệ, thành phố khuyến khích mọi thành phần kinh tế tham gia đầu tư xây dựng nhà ở, đặc biệt đối với nhà ở xã hội, cũng như bố trí vốn ngân sách phát triển loại hình này để cho thuê, thuê mua; tăng tỷ trọng nhà ở cho thuê đối với phân khúc nhà ở giá rẻ. Mục tiêu đến năm 2025, diện tích nhà ở bình quân là 23,5m2/người (tối thiểu là 10m2/người), dự kiến giai đoạn 2021-2025 tăng 50 triệu m2 sàn; đến năm 2030 là 26,5m2/người (tối thiểu là 12m2/người), giai đoạn 2026-2030 tăng 57,5 triệu m2 sàn.

https://nhandan.vn/thao-go-vuong-mac-trong-phat-trien-nha-o-do-thi-post712343.html